نان و برنج در بعضی از رژیم های به نام و پر طرفدار دنیا به طور طبیعی حذف می شوند. در رژیم «پالئولیتیک» (پارینهسنگی) به طور طبیعی این غلات حذف میشوند. رژیمهای «کتوژنیک» رویکرد محبوب دیگری هستند که نان و برنج را به همراه سایر غذاهای پرکربوهیدرات حذف میکنند. رژیم های فاقد گلوتن هم نان گندم و جو را از رژیم غذایی حذف می کنند. پژوهش ها نشان داده است که این رژیم در مقایسه با رژیمهایی که حاوی نان و برنج و البته سالم هستند مانند رژیم مدیترانهای، سیری بیشتری ایجاد میکند. به طوریکه مصرف انرژی بسیار کمتر در روز (1400 در مقابل 1800 کیلوکالری در روز)، به همان اندازه احساس رضایت و سیری می دهد.
توجه به این نکته ضروریست که افرادی که از این رژیم ها پیروی می کنند، اغلب فقط نان و برنج را حذف نمی کنند بلکه از پروتکل های تغذیهای خاصی پیروی میکنند که محدود به حذف نان و برنج نیست و گاها ترکیبات دیگری مانند الکل و غذاهای فرآوری شده را نیز در بر می گیرد. پیروان این رژیم ها به طور طبیعی علاوه بر نان و برنج ، پاستا، کیک، بیسکویت و سایر منابع گندم و جو را نیز حذف می کنند و مصرف نوشابههای گازدار را هم محدود می کنند. از سوی دیگر کاهش مصرف تنقلات حاوی گندم و جو که فرآوریشده و حاوی نگهدارنده و افزودنی هستند در این الگوهای غذایی منجر به کاهش التهاب باکتریهای روده و بهبود سوخت و ساز و هرمون های مؤثر در متابولیسم مانند انسولین و کورتیزول میشود.
البته پژوهش هایی که رژیمهای «بدون غلات» (پرهیز از تمام انواع نان، پاستا، غلات صبحانه و برنج) را با رژیمهای «غلات کامل» (جایگزینی محصولات تهیه شده با آرد سفید و برنج با انواع سبوسدار) مقایسه کردند، تفاوت قابل توجهی در تغییرات وزن و سوخت و ساز بین این دو رویکرد پیدا نکردند. این امر نشان میدهد که برای برخی افراد، صرفاً تغییر از نان سفید و برنج بدون سبوس به جایگزینهای غلات کامل، ممکن است مزایای مشابهی را بدون نیاز به حذف کامل فراهم کند. تنها مطالعهای که به طور مشخص حذف نان را در یک رژیم کاهش وزن آزمایش کرد، «هیچ تفاوتی بین گروهها از نظر کاهش وزن در هفته شانزدهم» در مقایسه با گروهی که نان مصرف میکردند، مشاهده نکرد؛ هرچند این مطالعه «پایبندی بهتر به توصیههای غذایی» را در گروه بدون نان گزارش داد. به همین ترتیب، تحقیقاتی که الگوهای مختلف غذای معمول را مقایسه کردند، «هیچ تفاوت معناداری بین گروهها از نظر وزن یا شاخص توده بدنی (BMI) پس از ۸ هفته مداخله» پیدا نکردند.
اطلاعات در این باره که اگر فقط نان و برنج از برنامه ی غذایی حذف شوند و رژیم با محدودیت های دیگر رژیم پالولیتیک فاقد گلوتن یا کتوژنیک رو به رو نباشد، کافی نیست. یک پژوهش جامع نشان داد که اساساً «هیچ شواهدی مبنی بر اینکه مصرف نان به خودی خود با خطر چاقی، بیماریهای قلبی-متابولیک یا سلامت گوارش مرتبط باشد، وجود ندارد». این بررسی تأکید میکند که «شکاف بزرگی در دانش مقالات علمی پیرامون رابطه نان و سلامت وجود دارد که احتمالاً ناشی از کمبود مطالعاتی است که تأثیر رژیم غذایی “با نان” را در مقابل رژیم “بدون نان” بر سلامت بررسی کرده باشند». این شکاف تحقیقاتی به این معناست که بیشتر نتایج درباره حذف نان، بر پایه شواهد غیرمستقیم است تا مطالعات کنترلشده.
مزایای ظاهری حذف نان و برنج ممکن است در واقع ناشی از تغییرات دیگری باشد که افراد هنگام حذف این مواد انجام میدهند، مانند خوردن پروتئین یا سبزیجات بیشتر.
