دسته اول- قلم های لاغری با تزریق روزانه: ماده ی موثره این دسته از داروهای تزریقی ترکیبی است به نام لیراگوتاید (Liraglutide). این دارو می تونه باعث کاهش 8% وزن بشود. این قلم لاغری با نام های تجاری ویکتوزا و ساکسندا، ملتاید و ماسیزا در بازار موجود هستند. ویکتوزا و ساکسندا شکل خارجی دارو هستند که توسط شرکت معتبر وشناخته شده ی نوونوردیسک تولید می شوند وبنابر این تولید دانمارک هستند. ملتاید و ماسیزا نمونه ایرانی دارو هستند.
دسته دوم- قلم های لاغری با تزریق هفتگی با دو نوع ماده موثره در بازار هستند. قلم هایی که با ماده موثره ای به نام سماگلوتیاید که در آقایان باعث حدود 11% کاهش وزن و در خانم ها باعث حدود 16% کاهش وزن می شوند. قلم هایی که با ماده مؤثره ی تیرزپاتیاید (tirzepatide ) در بازار هستند. این دسته باعث کاهش 15 تا 20% وزن می شوند. سماگلوتیاد (Semaglutide) با نام تجاری اوزمپیک و تیرزپاتاید با نام تجاری مونجارو و اسپارتینا در بازار موجود است. مونجارو نمونه خارجی و اسپارتینا نمونه داخلی این دارو است. البته تیرزپاتاید به فرم ویال به جای قلم از پیش پر شده هم با نام تجاری لانیسا در بازار ایران موجود است.
سوال دوم :درصورت داشتن چقدر اضافه وزن، استفاده از داروهای تزریقی برای شما مفید خواهد بود؟
طبیعتا شما در صورتی به این داروها نیاز دارید که لازم باشه بیشتر از 8% وزنتون رو کم کنید. ای یعنی نمایه توده بدن یا همون BMI شما بالای 30 باشه. ممکنه BMI شما بین 27 تا 30 باشه و در کنارش بیماری هایی که مستقیما به وزن مرتبط هستند مثل دیابت یا بیماری های قلبی عروقی داشته باشید و بنابر این سرعت کاهش وزن هم براتون مهم باشه. در این صورت هم راهنماهای بین المللی استفاده از قلم های لاغری رو پیشنهاد می کنند. برای اینکه نمایه توده بدن رو بدست بیارید کافیه وزن تون رو به کیلوگرم تقسیم بر مجذور قد تون به متر کنید.
سوال سوم: کدوم داروی تزریقی براتون مناسب تره؟
در این مورد هم مهمترین معیار انتخاب مقدار وزنی که باید کم کنید. طبیعتا اگه به کاهش وزن بالای 15% نیاز دارید، بهترین گزینه تیرزپاتاید خواهد بود. معیار بعدی در انتخاب میزان پایبندی شما به تزریق روزانه در مقایسه با تزریق هفتگی است. در انتخاب نوع تزریق، میزان عوارض جانبی هم مهم می شه که در بخش عوارض در موردش بیشتر صحبت می کنم.
سوال چهارم: آیا همه مثل هم به این دارو ها جواب می دن؟
مثل تمام داروها، پاسخ به این دارو ها هم برای همه ی آدم ها مثل هم نیست. یکی از مهمترین مکانیسم های اثر این داروها کاهش اشتها و به دنبالش کاهش دیافت است. بنابراین اگه شما کلا کم غذا هستین، انتظار اثر زیاد از این دارو ها نداشته باشید. در مجموع هر چقدر سن بالاتر می ره، وزن کم کردن سخت تر می شه. بخصوص در خانم ها بعد از یائسگی، تغییرات هرمونی هم به بالاتر رفتن سن اضافه می شه و در مجموع کاهش وزن رو سخت می کنه. داروهای تزریقی از قاعده های کلی مستثنی نیستند. مثلا میزان کاهش وزن با داروهای تزریقی در خانم های یائسه کمتر از قبل از یائسگی است.
سوال پنج: با چه دوزی باید تزریق رو شروع کنین؟
معمولا همه داروهای تزریقی با دوز پایین شروع می شن و دوزشون به تدریج افزایش پیدا می کنه. این کار کمک می کنه شما کمتر عارضه جانبی اصلی این دارو ها یعنی مشکلات گوارشی (نفخ، حالت تهوع و احساس پری) رو تجربه کنید. معمولا لیراگوتاید با 0.6 واحد در روز، سماگلوتاید با 0.25 میلی گرم در هفته و تیرزپاتاید با 2.5 میلی گرم در هفته شروع می شه.
سوال ششم: قلم ها به چه شکل هستند؟
قلم های ویکتوزا، ساکسندا، ملیتاید، ماسیزا، اوزنپیک و مونجارو از پیش پر شده برای چند نوبت تزریق هستند. با درجه ای که دارند مقدار تزریق در هر نوبت رو تنظیم می کنید. اسپارتینا دو شکل فیزیوجکت که برای یک دوز تزریق است و قلم از پیش پر شده برای چند تزریق داره. لانیسا به صورت ویال است که با سرنگ انسولین تزریق می شه.
سوال هفتم: اگر خوب وزن کم نکردم تا کی تزریق رو ادامه بدم؟
اگر بعد از 16 هفته (4 ماه)، حداقل 4% وزن بدن کم نشده بود، یعنی بدن شما به تزریق پاسخ نداده و خوبه که تزریق رو متوقف کنید.
سوال هشتم: چقدر احتمال داره بعد از قطع تزریق وزن برگرده
متاسفانه 70% وزنی که با تزریق کم شده تا یک سال بعد از قطع تزریق برمی گرده. برای اینکه جلوی بازگشت وزن رو بگیرید، توجه به چند نکته ضروریه. اولین نکته اینه که اگه به خاطر خسته شدن از رژیم گرفتن سراغ تزریق رفتید، یادتون باشه حتما همزمان با تزریق باید رژیم مناسب داشته باشید. همه ی روش های تزریقی باعث کاهش عضله می شن. عضله بخش فعال متابولیکی بدن است. یعنی جایی که قراره انرژی بسوزونه و اگه کم شه، سوخت و ساز بدن پایین میاد. تنها راه از دست نرفتن عضله در زمان تزریق داشتن یک برنامه غذایی دقیق برای تأمین پروتئین کافی و برنامه ی ورزشی مناسب است. همین طور بعد از قطع دارو هم داشتن یه برنامه ی غذایی مناسب خیلی مهمه. دلیلش اینه که بعد از یک دوره چند ماهه کاهش دریافت، بدن به تدریج برای بازگشت کربوهیدرات به رژیم غذایی آمادگی پیدا می کنه. بنا بر این افزایش تدریجی کربوهیدرات در رژیم غذایی ضروریه.
نکته ی آخر:
اگه علائم هشدار دهنده زیر رو دیدین فوراً به اورژانس مراجعه کنین:
• درد شدید و مداوم شکم (که ممکن است به کمر بزند)
• زردی پوست یا چشم (یرقان)
• تورم صورت، لب‌ها یا گلو و دشواری در تنفس
• تپش قلب شدید، گیجی، تاری دید یا لرزش بدن
• تغییرات ناگهانی خلق‌وخو یا افکار خودکشی