مکانیسمهای همافزا
-فستینگ با محدود کردن بازه زمانی غذا خوردن، مجموع کالری دریافتی را کم کرده و حساسیت به انسولین را بهبود میدهد.
-قلمهای لاغری هم با کاهش اشتها، تأخیر تخلیه معده و بهبود کنترل قند خون، دریافت کالری را بیشتر کاهش میدهند.
-ترکیب این دو، هم از مسیر کاهش کالری و هم از طریق تغییرات هورمونی (انسولین، هورمونهای گرسنگی) موجب چربیسوزی بیشتر و کاهش وزن سریعتر میشود.
فواید بالقوه
-کاهش وزن بیشتر در زمان کوتاهتر نسبت به هر کدام بهتنهایی.
-بهبود کنترل قند خون و کاهش انسولین ناشتا، که میتواند ریسک دیابت نوع ۲ را در افراد در معرض خطر کاهش دهد.
-احتمال حفظ بیشتر توده بدون چربی و عضله در رژیمهای فستینگ نسبت به برخی رژیمهای محدودیت کالری کلاسیک گزارش شده، که در صورت مصرف پروتئین کافی و ورزش ها مقاومتی، در ترکیب با قلمها میتواند به حفظ عضله کمک کند.
عوارض و ریسکها
-فستینگ میتواند سبب گرسنگی مفرط، سردرد، ضعف، گیجی، یبوست، خستگی، اختلال خواب و در صورت افراط، کمآبی و سوءتغذیه شود.
-در صورت تأمین ناکافی مواد مغذی، ریزش مو، شکنندگی ناخن، اختلال تمرکز، کمخونی و تحلیل عضلانی گزارش شده است.
-قلمهای لاغری خود میتوانند تهوع، استفراغ، احساس پری زودرس و کاهش اشتها ایجاد کنند؛ همراه شدن آن با فستینگ خطر افت دریافت پروتئین و ریزمغذیها را تشدید میکند و احتمال سوءتغذیه و ریزش مو را بالا میبرد.
-فستینگ، بهویژه در افراد مستعد، با افزایش خطر اختلالات خوردن، وسواس غذایی، پرخوری پس از دوره روزهداری و نوسانات خلقی مرتبط دانسته شده است؛ این خطر در برنامههای لاغری تهاجمی بیشتر میشود.
نکات بالینی و هشدارها
-اجرای طولانیمدت فستینگ شدید همراه قلمها در افراد با BMI پایین، نوجوانان، خانم ها با چرخه قاعدگی نامنظم و افرادی با بیماریهای مزمن (بهویژه دیابت با درمان انسولین، بیماریهای قلبی، کلیوی یا کبدی) میتواند خطرناک باشد و باید اجتناب یا با احتیاط فراوان انجام شود.
-در دیابت نوع ۲، هرچند فستینگ و قلمها هر دو میتوانند قند خون را بهبود دهند، ترکیب آنها نیازمند تنظیم دقیق داروهای دیگر و پایش افت قند خون (هیپوگلیسمی) و کم آبی بدن (دهیدراسیون) است.
توصیههای عملی برای کاهش عوارض
-طراحی پنجره فستینگ معتدل (مثلاً 12:12 یا ۱۰:۱۴) بهجای دورههای طولانیتر، بهخصوص در شروع، برای کاهش خستگی، ضعف و پرخوری جبرانی.
-تأکید بر مصرف پروتئین کافی، سبزیجات، میوه، غلات کامل و چربیهای سالم در پنجره تغذیه، و اجتناب از پرخوری با غذاهای فرآوریشده که اثر لاغری را خنثی میکند.
-پایش منظم وزن، فشار خون، علائم گوارشی، خلق و انرژی؛ در صورت بروز سردرد شدید، ضعف مفرط، ریزش موی قابلتوجه یا اختلال قاعدگی، تعدیل رژیم ضروری است.
